Za nami drugi dzień mobilności ponadnarodowej seniorów w Chorwacji. Tym razem

Za nami drugi dzień mobilności ponadnarodowej seniorów w Chorwacji. Tym razem głównym tematem była informacja – a dokładniej to, jak odróżnić fakt od opinii, błędu, manipulacji czy świadomej dezinformacji.

Dzień rozpoczęliśmy od quizu Kahoot „Unia Europejska bez skrótów myślowych”. Była to okazja do przypomnienia sobie najważniejszych zagadnień z pierwszego dnia, dotyczących instytucji Unii Europejskiej, praw obywateli oraz obecności UE w codziennym życiu. Krótkie powtórzenie pozwoliło sprawdzić, co już zostało dobrze zapamiętane i które obszary wymagają jeszcze utrwalenia.

Następnie przeszliśmy do warsztatu „Fakt, opinia, błąd czy manipulacja?”. Uczestnicy pracowali z krótkimi komunikatami i próbowali ustalić, z jakim rodzajem treści mają do czynienia. Czy to fakt? Czy tylko czyjaś opinia? A może komentarz, nieścisłość, informacja błędna albo świadoma dezinformacja?

Najważniejsza nie była sama odpowiedź, ale uzasadnienie swojego wyboru. Seniorzy zastanawiali się przede wszystkim nad tym, czy dane stwierdzenie można obiektywnie sprawdzić i gdzie można szukać potwierdzenia.

Bardzo ciekawą częścią zajęć było ćwiczenie „Jedno wydarzenie – cztery nagłówki”. Na podstawie tej samej informacji grupy tworzyły nagłówek neutralny, emocjonalny, clickbaitowy oraz manipulacyjny. Różnice były czasami naprawdę duże, mimo że punktem wyjścia pozostawało dokładnie to samo wydarzenie.

To ćwiczenie dobrze pokazało, jak ogromny wpływ na odbiór informacji ma sposób jej przedstawienia. Czasem wystarczy jedno emocjonalne słowo, sugestywne sformułowanie albo pominięcie fragmentu kontekstu, żeby odbiorca spojrzał na daną sprawę zupełnie inaczej.

Po przerwie uczestnicy poznawali różne rodzaje zaburzeń informacyjnych. Rozmawialiśmy między innymi o nieprawdziwych informacjach rozpowszechnianych bez złej intencji, świadomej dezinformacji, treściach wyrwanych z kontekstu, manipulowaniu zdjęciami i nagłówkami, podszywaniu się pod ekspertów czy instytucje oraz całkowicie sfabrykowanych wiadomościach.

Była też mowa o clickbaitach oraz sytuacjach, w których satyra zostaje potraktowana przez odbiorców jak prawdziwa wiadomość. Wszystkie przykłady zostały odniesione do sytuacji, z którymi można zetknąć się podczas zwykłego korzystania z internetu i mediów społecznościowych.

Po południu przyszedł czas na bardzo praktyczne „Cyfrowe laboratorium – Anatomia podejrzanego posta”. Uczestnicy analizowali przykładowe wpisy publikowane w mediach społecznościowych i szukali sygnałów, które powinny wzbudzić czujność.

Sprawdzali między innymi nazwę oraz wygląd profilu, datę publikacji, źródło informacji, sposób zapisania adresu strony, obecność błędów językowych, emocjonalny charakter komunikatu czy brak autora. Zwracali również uwagę na wezwania w rodzaju „udostępnij natychmiast”, niezgodność zdjęcia z treścią posta oraz komentarze innych użytkowników. Każda para przygotowała własną kartę „Sygnały ostrzegawcze”.

Na zakończenie odbyła się ewaluacja „Prawda na skali”. Seniorzy oceniali przykładowe komunikaty, określając, czy są wiarygodne, raczej wiarygodne, wymagają dodatkowego sprawdzenia, wydają się niewiarygodne czy też mają wyraźnie manipulacyjny charakter.

Drugi dzień pokazał przede wszystkim jedno: w internecie nie wystarczy przeczytać informacji – warto jeszcze zatrzymać się na chwilę i zadać kilka pytań. Kto to napisał? Skąd pochodzi ta wiadomość? Czy mogę ją sprawdzić? Czy nagłówek nie próbuje wywołać we mnie silnych emocji?

Przed nami kolejne dni, podczas których będziemy rozwijać te umiejętności jeszcze bardziej – krok po kroku ucząc się świadomego, odpowiedzialnego i bezpiecznego poruszania się w świecie informacji.

Działanie finansowane ze środków Unii Europejskiej. Erasmus+ Edukacja dorosłych Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Typ akcji: AKCJA 1 Mobilność dorosłych osób uczących się i kadry edukacji dorosłych (KA121-ADU) w terminie do 19 lutego 2026 r. Numer wniosku: 2026-1-PL01-KA121-ADU000417035