I dotrwaliśmy — w znakomitych humorach — do końca naszej 10-dniowej mobilności

I dotrwaliśmy — w znakomitych humorach — do końca naszej 10-dniowej mobilności ponadnarodowej w EU Mobility Croatia !

Za nami dziesięć bardzo intensywnych dni wypełnionych nauką, dyskusjami, pracą zespołową, ćwiczeniami z telefonami, quizami, debatami, działaniami kulturowymi i wspólnym odkrywaniem, jak bezpiecznie funkcjonować we współczesnym świecie informacji.

Mobilność rozpoczęliśmy od rozbudowanej diagnozy wiedzy o Unii Europejskiej. Uczestnicy zmierzyli się z quizem obejmującym ponad 50 pytań dotyczących państw członkowskich, instytucji UE, praw obywateli, wspólnej waluty, swobodnego przemieszczania się, funduszy europejskich i obecności Unii w codziennym życiu. Po dziesięciu dniach wróciliśmy do tych zagadnień podczas finałowego quizu „Świadomy obywatel Europy”, a uzyskane wyniki porównaliśmy z rezultatami diagnozy początkowej. Różnica była wyraźna — nasi seniorzy nie tylko zapamiętali wiele nowych informacji, ale przede wszystkim nauczyli się je rozumieć, porządkować i wykorzystywać w praktyce.

Podczas mobilności poznawaliśmy Unię Europejską nie jako odległą instytucję, ale jako część codziennego życia. Rozmawialiśmy o prawach pasażerów, leczeniu za granicą, zakupach internetowych, ochronie danych osobowych, bezpieczeństwie produktów, roamingu, edukacji dorosłych i lokalnych inwestycjach. Uczestnicy dowiedzieli się, jak działają najważniejsze instytucje europejskie, kto bierze udział w tworzeniu prawa oraz dlaczego stwierdzenia typu „Bruksela wszystko narzuca” są zazwyczaj dużym uproszczeniem.

Bardzo ważnym obszarem programu była dezinformacja. Seniorzy nauczyli się odróżniać fakt od opinii, komentarza, błędu, nieścisłości i świadomej manipulacji. Analizowali emocjonalne nagłówki, clickbait, treści wyrwane z kontekstu, fałszywe profile, podszywanie się pod instytucje i ekspertów oraz materiały całkowicie sfabrykowane.

Poznawaliśmy także sposób pracy fact-checkera. Uczestnicy ćwiczyli wyodrębnianie konkretnego twierdzenia, odnajdywanie pierwotnego źródła, sprawdzanie daty i kontekstu, porównywanie kilku niezależnych materiałów oraz formułowanie ostrożnego, uczciwego werdyktu. Pracowaliśmy z portalami fact-checkingowymi, oficjalnymi stronami instytucji europejskich, krajowymi stronami urzędowymi oraz źródłami naukowymi.

Dużo miejsca poświęciliśmy euromitom. Seniorzy analizowali popularne stwierdzenia dotyczące rzekomych unijnych zakazów, braku wpływu Polski na decyzje, niepotrzebnych regulacji czy utraty samodzielności przez państwa członkowskie. Każdy mit rozkładaliśmy na części: wskazywaliśmy fakt, opinię, przemilczenie, emocjonalne słowa i fałszywy wniosek. Następnie uczestnicy przygotowywali bardziej precyzyjne komunikaty oparte na rzetelnych informacjach.

Uczyliśmy się również rozpoznawać dezinformację klimatyczną. Rozmawialiśmy o różnicy między pogodą a klimatem, wybiórczym wykorzystywaniu danych, pomijaniu skali i okresu oraz budowaniu wniosków na podstawie pojedynczego przykładu. Seniorzy analizowali wykresy ze skróconą osią, procenty bez wartości początkowej, średnie bez kontekstu, mapy z mylącymi kolorami i zestawienia pozbawione źródeł.

Kolejny ważny blok dotyczył zdrowia. Uczestnicy nauczyli się rozpoznawać reklamy „cudownych leków”, obietnice stuprocentowej skuteczności, fałszywe rekomendacje lekarzy i celebrytów oraz historie pojedynczych osób przedstawiane jako dowód naukowy. Szczególną uwagę zwracaliśmy na komunikaty wywierające presję zakupu, zniechęcające do konsultacji z lekarzem lub powołujące się na bliżej nieokreślone „badania” i „ekspertów”.

Rozmawialiśmy także o dezinformacji społecznej i o tym, dlaczego fałszywe treści potrafią dzielić ludzi. Seniorzy poznali mechanizmy tworzenia kozła ofiarnego, wzbudzania strachu, budowania podziału „my–oni”, przedstawiania całej grupy jako jednolitej i uogólniania pojedynczego przypadku.

W programie nie zabrakło sztucznej inteligencji. Uczestnicy dowiedzieli się, że AI może pomagać w wyszukiwaniu i porządkowaniu informacji, ale nie może zastępować ich weryfikacji. Poznali pojęcia deepfake, klonowania głosu, botów i fałszywych kont oraz nauczyli się rozpoznawać próby podszywania się pod członków rodziny, ekspertów czy instytucje.

Jednocześnie rozwijaliśmy praktyczne kompetencje cyfrowe. Seniorzy pracowali z telefonami, wyszukiwali informacje, sprawdzali autorów i ekspertów, korzystali z map, analizowali profile internetowe oraz docierali od sensacyjnego nagłówka do pierwotnego dokumentu. Wszystko odbywało się spokojnie, krok po kroku i z przestrzenią na pytania.

Mobilność miała również silny wymiar kulturowy i integracyjny. Poznawaliśmy Chorwację, jej historię, symbole i codzienne życie. Uczestnicy brali udział w quizach, działaniach artystycznych i warsztatach linorytu, podczas których powstały własnoręcznie wykonane kartki pocztowe. Był również czas na wspólne rozmowy, świętowanie, zwiedzanie i budowanie relacji.

Ostatniego dnia seniorzy przeszli od nauki do działania. Podczas warsztatu „Od problemu do kampanii” grupy przygotowywały własne inicjatywy dotyczące między innymi fałszywych informacji o UE, oszustw wykorzystujących AI, dezinformacji medycznej, manipulacji klimatycznej, fałszywych zbiórek i bezpiecznego udostępniania treści. Każda grupa określała problem, odbiorców, główne przesłanie, zasady działania, sposób dotarcia oraz metodę sprawdzenia efektów.

Następnie w laboratorium „Seniorzy sprawdzają” powstawały plakaty, ulotki, posty, quizy, krótkie prezentacje, karty fact-checkera, instrukcje reagowania na oszustwa i mini-gry dla klubów seniora. Każdy materiał musiał zawierać wiarygodne źródło, prostą zasadę działania, przykład, wezwanie do bezpiecznej reakcji oraz informację, gdzie można szukać pomocy.

Końcowa ewaluacja przybrała formę „Drzewa odporności informacyjnej”. Uczestnicy zapisywali wiedzę, z którą przyjechali, nowe umiejętności, poznane narzędzia, działania planowane po powrocie oraz informacje, którymi chcą podzielić się z innymi. Na zakończenie wspólnie stworzyliśmy „Kodeks świadomego seniora w Europie”.

Z ewaluacji wynika jednoznacznie: nauczyliśmy się bardzo dużo. Wiemy lepiej, jak działa Unia Europejska, gdzie szukać sprawdzonych informacji, jak rozpoznawać manipulację, jak bezpiecznie korzystać z internetu i sztucznej inteligencji oraz jak reagować na podejrzane komunikaty dotyczące zdrowia, klimatu i spraw społecznych.

Ale mobilność dała nam coś jeszcze. Większą pewność siebie, odwagę do zadawania pytań, nowe znajomości, poczucie wspólnoty i przekonanie, że nauka naprawdę nie ma wieku.

Wracamy zmęczeni, ale bardzo zadowoleni. Z głowami pełnymi wiedzy, telefonami pełnymi zdjęć i wieloma pomysłami na to, jak przekazywać zdobyte umiejętności dalej.

Dziękujemy trenerom EU Mobility Croatia za dziesięć dni intensywnej i wartościowej pracy, a naszym seniorom za aktywność, ciekawość, wytrwałość i znakomite humory od pierwszego do ostatniego dnia.

To koniec mobilności, ale zdecydowanie nie koniec naszej edukacyjnej przygody.

Działanie finansowane ze środków Unii Europejskiej. Erasmus+ Edukacja dorosłych Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Typ akcji: AKCJA 1 Mobilność dorosłych osób uczących się i kadry edukacji dorosłych (KA121-ADU) w terminie do 19 lutego 2026 r. Numer wniosku: 2026-1-PL01-KA121-ADU000417035